Biologisch perspectief

Linker- en rechter hersenhelft

Patrice van de Vorst 19 december 2016

Van de week vertelde iemand me op een bijeenkomst te zijn geweest waar het doel was; activeren van je rechter hersenhelft. Deelnemers moesten een boom tekenen. De bedoeling van de workshop was om de (vermeend) creatieve kant van je brein in te zetten en te gebruiken. Volgens mij gaan workshops als deze aan twee zaken voorbij.

1. Het wordt steeds meer wetenschappelijk betwijfeld of de rechter- en linker hersenhelft wel zo gespecialiseerd en gedifferentieerd zijn als de onderliggende aanname veronderstelt. De crux van een brein blijkt toch vooral te liggen in de samenwerking van de rechter met de linker hersenhelft. Het aantal verbindingen in het brein en de snelheid waarmee langs deze verbindingen informatie wordt uitgewisseld door het gehele brein -inclusief oude hersengedeelten als het limbisch systeem- is veel belangrijker.

2. De misvatting is -een behoorlijk antropocentrisch fenomeen- dat deelnemers aan dergelijke workshops geleerd moet en kan worden hoe hun rechter hersenhelft te gebruiken. Maar feit is dat hersenen het ook doen en kunnen zonder 'jou'. Het brein is in haar werkzaamheden en functioneren niet afhankelijk van een 'ik' dat aanstuurt. Enerzijds is dit maar goed ook, want anders moest je elke dag opnieuw leren aardappels schillen. Anderzijds betekent dit dat gedrags- en denkpatronen ingesleten zijn -de automatische reflexen- en doorbroken kunnen worden.

Om patronen te doorbreken heb je je hele brein nodig, inclusief het limbisch systeem dat emotionele gedragspatronen aanzet. Denk- en gedragspatronen zijn namelijk ingesleten gewoonten en ontrollen zich als vanzelf naar jouw eigen unieke standaardoplossingen. 

Het gaat er niet om je rechter hersenhelft te activeren. Die hersenhelft doet gewoon 'zijn werk'. Wij zijn ons daar echter zelden van bewust.

Waar het om draait is herkennen en onderkennen van reflexmatige gedrags- en denkpatronen en iets anders doen dan wat je normaal zou doen.

Dit is te beschouwen als een proces van 1) onbewust onbekwaam, via 2) bewust onbekwaam, en 3) bewust bekwaam naar nieuwe gedrags- en denkpatronen met een andere resultaat (een nieuw patroon); namelijk 4) onbewust bekwaam. Zo'n proces doorlopen vereist zelfkritisch reflectief vermogen. Daarbij kan dankbaar gebruik gemaakt worden van hetgeen je brein allang kan en doet, ook al heb je daar zelf geen weet (bewustzijn) van.

automatismen denkpatronen emotionele gedragspatronen gedragspatronen linker hersenhelft neurale verbindingen onbewust bekwaam rechter hersenhelft